Ortezy tułowia w terapii neurologicznej dzieci — czym są i dlaczego je stosujemy?

HemiLAB
28 lipca, 2026

W skrócie

Ortezy tułowia wspierają stabilizację centralną i kontrolę postawy, szczególnie u dzieci z hipotonią oraz zaburzeniami neurologicznymi.
Dostarczają dodatkowych bodźców proprioceptywnych, pomagając dziecku lepiej odczuwać ustawienie własnego ciała i jego symetrię.
TheraTogs wykorzystuje system elastycznych taśm, który umożliwia indywidualną korekcję ustawienia tułowia, miednicy oraz kończyn dolnych.
SPIO działa przede wszystkim poprzez kompresję i głęboki ucisk, wspierając świadomość ciała, aktywację mięśni posturalnych i kontrolę tułowia.
Second Skin i Flexa to dynamiczne ortezy z elastycznych materiałów, które łączą stymulację proprioceptywną z komfortem codziennego użytkowania.
Orteza nie zastępuje fizjoterapii, lecz może przedłużać jej działanie poza gabinet, wspierając prawidłowe ustawienie ciała podczas codziennych aktywności.
Rodzaj ortezy, sposób jej dopasowania i czas noszenia dobiera się indywidualnie na podstawie potrzeb oraz możliwości dziecka.

Gdy dziecko z zaburzeniem neurologicznym staje lub siedzi, jego tułów często nie zapewnia wystarczającego oparcia dla ruchów kończyn. Słaba kontrola proksymalna – czyli niewystarczająca stabilizacja i aktywność mięśniowa tułowia – to jeden z najczęstszych i najbardziej funkcjonalnie istotnych problemów w mózgowym porażeniu dziecięcym, hipotoniach pochodzenia centralnego, zespołach genetycznych i chorobach nerwowo-mięśniowych.

Ortezy tułowia nie są rozwiązaniem, które „zastępuje” fizjoterapię. Są narzędziem, które rozszerza jej działanie poza godziny spędzone w gabinecie.

Dla jakich dzieci?

Hipotonia tułowia – obniżone napięcie mięśniowe w obrębie tułowia i jego niewystarczająca aktywność posturalna – towarzyszy wielu rozpoznaniom neurologicznym: mózgowemu porażeniu dziecięcemu w każdym typie, zespołom genetycznym, ataksji, miopatiom, rdzeniowemu zanikowi mięśni czy encefalopatii.

Orteza tułowia jest wskazana w szczególności, gdy:

dziecko wykazuje wzorzec zgięciowy tułowia ze słabą aktywnością wyprostną,
brak stabilizacji proksymalnej ogranicza funkcję kończyn górnych lub jakość chodu,
dziecko nie doświadczyło prawidłowego poczucia symetrii ciała – jak w hemiplegii, gdzie strona porażona jest nierzadko funkcjonalnie „niewidoczna” dla układu nerwowego,
celem jest korekcja ustawienia miednicy, klatki piersiowej lub kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej i czołowej,
potrzebna jest dodatkowa stymulacja proprioceptywna podczas codziennej aktywności.

Najczęściej stosowane ortezy

TheraTogs

TheraTogs to system ortotyczny zbudowany z pianki poliuretanowej pokrytej tkaniną, który przylega bezpośrednio do powięzi i skóry, wywierając na nie delikatny, ukierunkowany nacisk. Uzupełnia go system strappingu – elastycznych taśm mocowanych do kamizelki – pozwalający na precyzyjne kształtowanie ustawienia ciała.

Działanie TheraTogs opiera się na kilku mechanizmach równocześnie.

Stymulacja proprioceptywna i poczucie symetrii

Pianka przylegająca do powięzi pociąga ją i zmienia jej napięcie, dostarczając układowi nerwowemu informacji o ustawieniu ciała. Dla dzieci z hemiplegią – które często nigdy nie doświadczyły symetrii jako stanu wyjściowego – jest to często pierwsza okazja do jej odczucia. Układ nerwowy otrzymuje wzorzec, którego wcześniej nie miał.

Zbliżenie przyczepów mięśniowych

Odpowiednio ułożony strapping mechanicznie skraca dystans między przyczepami danego mięśnia, ułatwiając jego rekrutację. Dzieci, które nie werbują określonych grup mięśniowych do pracy – np. mięśni brzucha lub mięśni łańcucha tylnego – mogą dzięki temu efektywniej korzystać z potencjału, który posiadają, lecz którego układ nerwowy nie potrafi samodzielnie uruchomić.

Korekcja posturalna

TheraTogs umożliwia korektę przodopochylenia miednicy, szerokiego ustawienia żeber, rotacji tułowia lub miednicy, a poprzez odpowiednie ustawienie taśm – delikatne zwiększenie lordozy lędźwiowej lub ściągnięcie łopatek. System pozwala na asymetryczne zapięcie: skrócenie jednej strony kamizelki może przenieść ciężar ciała ku kończynie słabiej obciążanej lub wpłynąć na rotację tułowia i miednicy.

Derotacja kończyn dolnych

Strapping TheraTogs umożliwia także pracę w obrębie kończyn dolnych – korektę ustawienia w osi, wspomaganie wyprostu bioder czy derotację ud – co jest szczególnie istotne w diplegii spastycznej i hemiplegii z komponentem rotacyjnym.

W praktyce TheraTogs działa jak ręce terapeuty na ciele dziecka – tyle że przez całą dobę, poza gabinetem.

SPIO

SPIO (Stabilizing Input Pressure Orthosis) to orteza kompresyjna wykonana z mieszanki lycry i neoprenu, obejmująca tułów w formie kamizelki lub kombinezonu. Mechanizm działania opiera się na głębokim ucisku proprioceptywnym – kompresja tkanin lycra dostarcza równomiernej stymulacji czucia głębokiego, poprawiając świadomość ciała i wspierając aktywację mięśni posturalnych.

Badania kliniczne z randomizacją wykazały, że noszenie ortezy SPIO przez minimum sześć godzin dziennie poprawia kontrolę tułowia podczas siedzenia (mierzoną Sitting Assessment Scale), kąt kifozy i ustawienie kręgosłupa u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. SPIO jest szczególnie cenione w hipotoniach i u dzieci z niższą tolerancją na zindywidualizowane układy strappingu.

Second Skin i Flexa

Second Skin oraz Flexa to ortezy dynamiczne wykonane z tkanin elastycznych (lycra lub podobne), działające na zasadzie kompresji i stymulacji proprioceptywnej – zbliżonej do SPIO, jednak z możliwością indywidualnego krojenia i dopasowania do sylwetki dziecka. Stosowane przede wszystkim jako rozwiązanie całodobowe lub jako uzupełnienie programu terapeutycznego tam, gdzie priorytetem jest komfort noszenia i łatwość zakładania.

Wspólny mianownik

Każda z tych ortez działa na podobnej zasadzie: dostarcza układowi somatosensorycznemu informacji, których układ nerwowy dziecka nie generuje samodzielnie w wystarczającym stopniu. Propriocepcja, głęboki ucisk i korekta mechaniczna tworzą środowisko, w którym mózg ma szansę uczyć się prawidłowego wzorca ustawienia ciała – nie tylko podczas ćwiczeń, ale przez cały dzień.

Dobór ortezy, parametrów strappingu i czasu noszenia jest każdorazowo indywidualny i odbywa się na podstawie oceny klinicznej dziecka.